Λέοναρντ Κοέν Ο πρίγκιπας της μελαγχολίας


Μια φωνή αυλακωμένη από τα νύχια του Έρωτα, μια φωνή γδαρμένη από την τριβή της με τη φιλοσοφική λίθο. Μια φωνή μαριναρισμένη σε μπράντι από κεράσια, θειάφι, μόσχο και χιόνι· δεμένη με επιδέσμους φτιαγμένους με τρίχινο ράσο από ρημαγμένο μοναστήρι- ζεσταμένη από τα κάρβουνα που μένουν κοντά στο ποτάμι αφού φύγουν οι τσιγγάνοι.

Ο πρίγκιπας ποιητής του Μόντρεαλ, αρρενωπός, αμόλυντος, που ήρθε αναζητώντας πιο ανθεκτικές πόρτες για να καρφώσει τους σπαρακτικούς στίχους του.

Λέοναρντ Κόεν ή Κοέν ( 21 Σεπτεμβρίου 1934 – 10 Νοεμβρίου 2016) 


Ο Λέοναρντ Κόεν ήταν αγγλόφωνος, Καναδός λογοτέχνης, συνθέτης και τραγουδιστής. 

Τα τραγούδια του κυρίως μπαλάντες, είχαν πολλά στοιχεία από την αμερικανική μουσική κάντρυ και την μουσική των ευρωπαϊκών καμπαρέ. 
Τα κύρια θέματα της δημιουργίας του ήταν η θρησκεία, ο έρωτας και η μοναξιά, χωρίς ωστόσο να λείπουν και οι τοποθετήσεις σε κοινωνικοπολιτικά θέματα όπως ο πόλεμος, οι εκτρώσεις, κ.λπ.

Σε ηλικία έξι ετών, ο Κόεν έχασε τον πατέρα του και αυτό τον σημάδεψε για όλη του την ζωή. Έφηβος έμαθε κιθάρα και έγινε μέλος του μουσικού γκρουπ Buckskin Boys, το οποίο έπαιζε μουσική κάντρυ.

Αργότερα, τον καιρό που ήταν σπουδαστής στο Πανεπιστήμιο McGill εξέδωσε τα πρώτα του ποιήματα που τον έκαναν γνωστό στους καναδικούς λογοτεχνικούς κύκλους.

Το 1963 εγκαταστάθηκε στην Ύδρα, όπου συνέχισε να γράφει.
Με το μυθιστόρημα Beautiful Losers (Θαυμάσιοι αποτυχημένοι, 1966), γνώρισε την παγκόσμια επιτυχία ως συγγραφέας. 
Ωστόσο, το 1967 αποφάσισε να εγκατασταθεί στις ΗΠΑ για να αφοσιωθεί στην μουσική.

Σε συναυλίες φολκ στις ΗΠΑ το 1967, η τραγουδίστρια Τζούντυ Κόλλινς έκανε γνωστό το τραγούδι του Κόεν Suzanne. Έτσι την ίδια χρονιά, ο Κόεν μπόρεσε να κυκλοφορήσει τον πρώτο του δίσκο με τίτλο Songs of Leonard Cohen.

Ακολούθησαν πολλοί άλλοι δίσκοι, μεταξύ των οποίων και ο δίσκος Songs of Love and Hate που περιέχει το τραγούδι - ύμνο στην αγάπη και τη μοναξιά Famous Blue Raincoat (1971) με την φωνή της Τζένιφερ Γουαρνς.

Το 1992 κυκλοφόρησε τον πιο πολιτικοποιημένο δίσκο του με τίτλο The Future, και δύο χρόνια κατόπιν αποφάσισε να γίνει βουδιστής, μέχρι που χειροτονήθηκε μοναχός. 

Αλλά το 1999 εγκατέλειψε τον μοναστικό βίο, για να εκδώσει δύο ακόμα δίσκους. Το 2005, το όνομα του Κόεν βρέθηκε ξανά στις στήλες των εφημερίδων, επειδή ο επί χρόνια μάνατζέρ του τον εξαπάτησε κλέβοντας το μεγαλύτερο μέρος των χρημάτων του καλλιτέχνη.

Ο Κόεν δεν παντρεύτηκε ποτέ, αλλά είναι πατέρας δύο παιδιών, του Άνταμ (1972) και της Λόρκα (1974), που απέκτησε με την Σούζαν Έλροντ.

Το 2010 τιμήθηκε με Τιμητικό Γκράμι για το σύνολο της προσφοράς του.

Ο Λέοναρντ Κοέν πέθανε στις 10 Νοεμβρίου 2016 στο Λος Άντζελες, σε ηλικία 82 ετών.

Leonard Cohen Αποφθέγματα


• Μια γυναίκα παρατηρεί το σώμα της με ανησυχία, σαν να είναι ένας όχι και τόσο αξιόπιστος σύμμαχος στη μάχη για την αγάπη.

• Υπάρχει μια ρωγμή σε όλα. Από εκεί είναι που μπαίνει μέσα το φως.

• Θέλω να διαβάζω ποιήματα γεμάτα με τρόμο και να ακούω μουσική που να αλλάζει νόμους και ζωές.



Ο Κοέν είναι ένας αριστοτέχνης της ημι-σουρεαλιστικής φράσης, του «παράλογου» στίχου που μιλά τόσο άμεσα στο ασυνείδητο ώστε η επιφανειακή του ασάφεια να μεταμορφώνεται σε υπέρτατη, αν και φευγαλέα, κατανόηση: κατανόηση των μαγευτικών λεπτών αποχρώσεων του σεξ και των ακατανόητων επιθέσεων της κουλτούρας. 

Στο Μανχάταν έπεσε άμμος στο μελανοδοχείο του. Στη Βιέννη εξερράγη το κουτί με τα μπαχαρικά του. Και στην Ελλάδα, στο νησί της Ύδρας, ήρθε ο Ορφέας τα χαράματα καβάλα σ’ ένα διάφανο γάιδαρο και πέρασε νέες χορδές στη φτηνή του κιθάρα.

Από εκείνη τη στιγμή άφησε τον εαυτό του πρόθυμα και αδιάντροπα εκτεθειμένο στην αρρώστια της μουσικής. Στη φευγαλέα θρησκευτικο-σεξουαλική περιέργεια του σοβαρού αναζητητή προστέθηκε το ανοιχτά παράτολμο πάθος του ρομαντικού τροβαδούρου. Όταν γύρισε στην Αμερική, τα τραγούδια δούλευαν μέσα του σαν μέλισσες στη σοφίτα και οι ειδήμονες ένιωθαν ανεξέλεγκτη μια λαχτάρα για το νυχτερινό του μέλι, παρόλο που μερικές φορές τους πλήγωνε την καρδιά.

Τα τραγούδια του

Κατά καιρούς, οι γυναίκες έχουν παίξει τον ρόλο της μούσας. Το «So Long Marianne» απευθυνόταν στη Μαριάν Γιένσεν, μια Νορβηγίδα καλλονή, με την οποία ο Κοέν έζησε την πιο ειδυλλιακή περίοδο της ζωής του στην Υδρα, όπου έγραψε πολλά από τα τραγούδια που τον έκαναν διάσημο.


Η «Σουζάν» ήταν εμπνευσμένη από τη γυναίκα ενός γλύπτη φίλου του, τη Σουζάν Βερντάλ (γι' αυτό και ο Κοέν λέει ότι «άγγιξε το τέλειο σώμα της μόνο με το μυαλό του»). 


Το «Sisters of Mercy» γράφτηκε έπειτα από την περιπέτειά του με δύο αδελφές, στις οποίες πρόσφερε καταφύγιο στο δωμάτιό του στο ξενοδοχείο.


Το «Chelsea Hotel» αναφέρεται σε μια σύντομη, ελάχιστα ρομαντική συνεύρεσή του με την Τζάνις Τζόπλιν.

 

Η συγκλονιστική ιστορία πίσω από το «Dance me to the end of Love»


Το «Dance me to the end of Love» είναι η μεγαλύτερη επιτυχία του Λεοναρντ Κοέν.Ένα τραγούδι που κυκλοφόρησε το 1984.

Γιατί το «Dance me to the end of love» δεν είναι ένα τραγούδι γραμμένο για εραστές...

Σε συνέντευξή του ο τραγουδοποιός είχε αποκαλύψει την ιστορία πίσω από αυτό το δημιούργημα, η οποία είναι τραγική.

«Είναι περίεργο το πώς γράφονται τα τραγούδια γιατί κάθε τραγούδι προέρχεται από ένα «σπόρο» που σου δίνει κάποιος ή που σου δίνει ο κόσμος και αυτό είναι που κάνει τη διαδικασία σύνθεσης ενός τραγουδιού τόσο μυστηριακή.

Το συγκεκριμένο τραγούδι προήλθε από πράγματα που άκουσα ή διάβασα για τα στρατόπεδα συγκέντρωσης του Β’ παγκοσμίου πολέμου.

Σε κάποια από αυτά, ακριβώς δίπλα στα κρεματόρια, υπήρχε ένα κουαρτέτο μουσικών το οποίο εξαναγκαζόταν να παίζει κλασσική μουσική ενώ οι άνθρωποι δίπλα τους καιγόταν ζωντανοί. 

Οπότε ο στίχος «dance me to your beauty with a burning violin» εννοεί την ομορφιά του να είσαι παρόν στην ολοκλήρωση μιας ζωής, στο τέλος της ύπαρξης της. Βέβαια, η γλώσσα είναι ίδια με αυτή που θα χρησιμοποιούσε κάποιος για να «παραδοθεί» σε ένα αγαπημένο πρόσωπο.

Οπότε, αφού η γλώσσα είναι η ίδια δε χρειάζεται να ξέρει κάποιος την πραγματική σημασία του τραγουδιού, αφού μπορεί εξίσου να χρησιμοποιηθεί για οποιονδήποτε παθιασμένο σκοπό»

Το «Dance me to the end of love» κρύβει μία πολύ σκληρή πλευρά της αλήθειας, εκείνης των γεγονότων του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, παρόλο που ένας μεγάλος αριθμός το έχει χαρακτηρίσει ως το πιο ερωτικό τραγούδι όλων των εποχών. Ίσως να είναι θλιβερό να μαθαίνει κάποιος μια τέτοια ιστορία πίσω από ένα τόσο όμορφο κομμάτι. 


... Σήμερα «χόρεψέ με στην ομορφιά σου, με ένα φλεγόμενο βιολί», μία νότα, έναν ήχο, μια μελωδία, ένα όραμα που να κάψει επιτέλους τη φρίκη αυτού του κόσμου, να κάνει στάχτη την ασχήμια του, τον παραλογισμό του, τον μάταιο και άσκοπο πόνο, τον θρήνο για την ανθρωπιά που χάνει ξανά και ξανά στο λυκόφως της ντροπής της η ανθρωπότητα…

Dance me to the end of love…


Ο «έρωτας» του Λέοναρντ Κοέν για την Ύδρα και την Ελλάδα




Ο μεγάλος τραγουδοποιός πέρασε 10 χρόνια της ζωής του στο πανέμορφο νησί του Αργοσαρωνικού - Εκεί συνάντησε και τον έρωτα της ζωής του, την πανέμορφη Μαριάν.

Η αγάπη του ξεκίνησε τον Σεπτέμβριο του 1960 και συγκεκριμένα στις 27 εκείνου του μήνα, έξι μέρες μετά τα γενέθλιά του, όταν αγόρασε ένα σπίτι στο νησί έναντι 1.500 δολαρίων χρησιμοποιώντας τα χρήματα που του άφησε η γιαγιά του.

Όπως άλλωστε περιέγραψε σε συνέντευξή του αργότερα, «αυτή ήταν η πιο έξυπνη κίνηση που έκανα ποτέ στη ζωή μου».

Μάλιστα όπως δήλωσε  ο δήμαρχος του νησιού ο δρόμος έξω από το σπίτι του πρόκειται να πάρει την ονομασία «οδός Λέοναρντ Κοέν.

Στην Ύδρα ο Κοέν ανακάλυψε τον ελληνικό τρόπο ζωής, τους εναλλακτικούς ρυθμούς εργασίας και διασκέδασης τόσο το καλοκαίρι όσο και σε καθημερινό επίπεδο. Στην Ύδρα ξεκίνησε να αποκρυσταλλώνει τη σοφία ορισμένων από τα καλύτερα ποιήματα και τραγούδια του» αναφέρεται στο βιβλίο Prophet of the Heart.


Στο νησί του Αργοσαρωνικού εξάλλου ήταν που ο Κοέν γνώρισε τη Μαριάν, την πανέμορφη γυναίκα που σημάδεψε τη ζωή του για όλη του τη ζωή. Τα 10 χρόνια που πέρασαν μαζί έγραφαν τραγούδια, εξερευνούσαν τον κόσμο και τους εαυτούς τους απαλλαγμένοι από την πίεση της καθημερινότητας και απολαμβάνοντας τις χαρές της ζωής και του έρωτα.

“Now so long, Marianne, it's time that we began”, τραγούδησε ο Κοέν. «Και τώρα εις το επανιδείν, Μάριαν, η ώρα ήρθε να αρχίσουμε»… - σε ελληνική μετάφραση- και ας ακούγεται ως ένας αποχαιρετισμός σε μια θυελλώδη σχέση, έναν έρωτα που έμεινε στον χρόνο.

Η γνωριμία τους έγινε σε ένα παντοπωλείο στην Υδρα με την Μάριαν Ιλεν και τον γιο της Αξελ να μοιράζονται τη ζωή του Κοέν στην Ελλάδα και στον Καναδά. Η Μάριαν Ιλεν πέθανε στις 28 Ιουλίου 2016, σε ηλικία 81 ετών στη Νορβηγία.


Το 1985 ο Κοέν αφιέρωσε στην Ελλάδα το ποίημα του «Days of Kindness» γράφοντας χαρακτηριστικά:


Η Ελλάδα είναι ένα όμορφο μέρος
Για να κοιτάζεις το φεγγάρι
Μπορείς να διαβάζεις με το φεγγαρόφωτο
Μπορείς να διαβάζεις στην ταράτσα
Μπορείς να δεις ένα πρόσωπο
Όπως το είδες όταν ήσουν νεαρός
Ήταν όμορφη εποχή τότε
Λάμπες πετρελαίου και κεριά
Και αυτές οι μικρές φλόγες
Που επιπλέουν όπως ο φελλός στο ελαιόλαδο
Αυτό που αγαπούσα στην παλιά μου ζωή
Δεν το έχω ξεχάσει
Ζει στη σπονδυλική μου στήλη
Η Μαριάν και το παιδί
Οι ημέρες της ευγένειας
Και φαίνεται στα κλάματα
Προσεύχομαι ότι μια αγαπημένη ανάμνηση
Υπάρχει μέσα σε αυτά επίσης
Τα πολύτιμα που πέταξα
Για μια εκπαίδευση στον κόσμο.


Λέοναρντ Κοέν: Είχε "προβλέψει" το θάνατό του;




Ο Λεόναρντ Κοέν έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 82 ετών λίγες μέρες, ούτε ένα μήνα, μετά την κυκλοφορία του νέου του δίσκου «You Want it Darker». Με αφορμή αυτό, ο New Yorker του είχε κάνει ένα αφιέρωμα. Ήταν περισσότερο μια εξομολόγηση του ίδιου του Κοέν. Που λες και ήξερε πως θα "φύγει".

"Είμαι το είδος του ανθρώπου που είναι τακτικός. Θέλω να τακτοποιώ τα πράγματα αν μπορώ, αν δεν μπορώ, όχι, αλλά η φυσική μου ώθηση είναι να τελειώνω όσα έχω αρχίσει" είχε πει.

Και τότε, άρχισε να απαγγέλλει τους στίχους από ένα "γλυκό μικρό τραγούδι" που "δούλευε". Ένα από τα πολλά. Γράφει ο David Remnick που πήρε τη συνέντευξη: "Ξαφνικά, έκλεισε τα μάτια του και άρχισε να απαγγέλλει τους στίχους".

Listen to the hummingbird

Whose wings you cannot see

Listen to the hummingbird

Don’t listen to me.

Listen to the butterfly

Whose days but number three

Listen to the butterfly

Don’t listen to me.

Listen to the mind of God

Which doesn’t need to be

Listen to the mind of God

Don’t listen to me.

Άνοιξε τα μάτια του και έκανε μια παύση για λίγο. Μετά είπε: "δεν νομίζω πως θα μπορέσω να τελειώσω αυτά τα τραγούδια. Ίσως, ποιος ξέρει; Είμαι έτοιμος να πεθάνω. Ελπίζω να μην είναι πολύ άβολο".....


Επιμέλεια: Χάρης Ντάκουλας 

Πηγή - πληροφορίες:
antikleidi.com
kathimerini.gr
protothema.gr
newsit.gr