"Αλέξανδρος Ιόλας Η Κληρονομιά": Πρώτη έκθεση διεθνώς στη Θεσσαλονίκη

Τριάντα χρόνια μετά το θάνατό του, το Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης διοργανώνει την έκθεση-αφιέρωμα στον Αλέξανδρο Ιόλα με τίτλο «Αλέξανδρος Ιόλας: Η κληρονομιά»

Ενταγμένη στο πρόγραμμα του Φεστιβάλ Δημητρίων 2018 του Δήμου Θεσσαλονίκης, η αναδεικνύει τη δικτύωση του Αλέξανδρου Ιόλα σε καλλιτεχνικό και κοινωνικό επίπεδο, τη δραστηριότητα και την προσωπικότητά του, μέσα από πλούσιο οπτικό, ερευνητικό και αρχειακό υλικό, μέρος του οποίου παρουσιάζεται για πρώτη φορά. 

Κυρίως όμως εστιάζει στην ενασχόλησή του με τη σύγχρονη τέχνη και ειδικά στην αποκαλυπτική σχέση του με μια πληθώρα καλλιτεχνών, πολύ διαφορετικών μεταξύ τους. Από τον de Chirico στον Man Ray, από τον Χατζηκυριάκο-Γκίκα στον Victor Brauner και τον Τάκι, από τον Calder στον Jean Tinguely, από τον Magritte στον Pino Pascali και τον Martial Raysse, από τον Modigliani στον Warhol, η διαδρομή που διένυσε ο Ιόλας μέσα στον καλλιτεχνικό χώρο, δεν αποτυπώνει μόνο υποκειμενικές προτιμήσεις, αλλά και ένα οξύ βλέμμα, διαρκώς ανοιχτό στην καλλιτεχνική έκφραση. 


Με σταθερή αγάπη προς το έργο τέχνης ως αντικείμενο, ο Ιόλας διατήρησε αμείωτα τα ανακλαστικά του απέναντι στις καλλιτεχνικές αναζητήσεις μετά τον πόλεμο, όταν συνολικό ζητούμενο ήταν η δημιουργία μιας νέας οπτικής και πολιτισμικής πραγματικότητας, προκειμένου να μεταστραφεί το κλίμα απογοήτευσης από την εξέλιξη της ζωής. 


Ειδικά στις δεκαετίες 1960 και 1970, οι αναρίθμητες εκθέσεις που παρουσίασε αποδεικνύουν την καθοριστική δράση του στο διεθνές καλλιτεχνικό περιβάλλον, αλλά και την υποστήριξη από μέρους του της νέας καλλιτεχνικής έκφρασης.



Χορευτής, έμπορος τέχνης, γκαλερίστας, μαικήνας της τέχνης, κοσμοπολίτης. Αμφιλεγόμενος πρωταγωνιστής μα ουδέποτε κομπάρσος, άνθρωπος που αγαπούσε τα άκρα και μισούσε τη μετριότητα, » άνθρωπος-ζωντανό γλυπτό», όπως τον χαρακτήριζε ο ‘Αντι Γουόρχολ, Έλληνας που προκάλεσε και λοιδορήθηκε, αποθεώθηκε και απαξιώθηκε. 


Αλεξανδρινός συνομιλητής του Καβάφη απ’ την εφηβεία του γεννημένος στα 1908 στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου ως Κωνσταντίνος Κουτσούδης. Συνοδοιπόρος και «μέντορας» των μεγάλων εικαστικών στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ των ανατρεπτικών (για την τέχνη και την αισθητική) δεκαετιών του ’60-’70… 



Ο Αλέξανδρος Ιόλας και η κληρονομιά του έγιναν στη Θεσσαλονίκη η αφορμή για μια ακόμη -άκρως διευρυμένη- συγκέντρωση της κοινωνίας των πολιτών.



Τα εγκαίνια της μεγαλύτερης έκθεσης που έγινε για τον Ιόλα παγκοσμίως
τριάντα και ένα χρόνια μετά το θάνατο του (πέθανε στις 8 Ιουνίου 1987 σε νοσοκομείο της Ν.Υόρκης απο AIDS) ήταν μια από τις μεγαλύτερες, πάνδημες εικαστικές εκδηλώσεις στη Θεσσαλονίκη.



Η έκθεση περιλαμβάνει συνολικά περί τα 100 έργα (μαζί και τα 47 της πρώτης δωρεάς του Ιόλα), συνοδευόμενα από πλούσιο αρχείο καταλόγων, που συνόδευσαν τις εκθέσεις του, προσωπικά αντικείμενα, καθώς και έργα σημαντικών καλλιτεχνών από δημόσιες και ιδιωτικές συλλογές, αρκετά από τα οποία παρουσιάζονται στη Θεσσαλονίκη για πρώτη φορά δημοσίως.



«Ο σουρεαλισμός όπως και η μοντέρνα τέχνη ήταν κάτι σαν μια κλωτσιά στον άνθρωπο. Σ’ ανάγκαζε να ξαναπάρεις τα ίδια πράγματα στα χέρια σου με τρόπο όμως διαφορετικό» 



Σημείωνε ο Ιόλας (οι λέξεις και τα μότο του συμπληρώνουν σε φωτιζόμενους πίνακες το … αφιερωματικό πορτρέτο του) αλλά και … «Κουβαλώ στην πλάτη μου μια ιστορία 30 αιώνων. Αρνούμαι να αποβάλω αυτή την τιμή επειδή τη χώρα την κυβερνούν αμόρφωτοι…», όπως υπενθύμισε στα πάνδημα εγκαίνια ο προσωπικός του βιογράφος, Νίκος Σταθούλης, ο οποίος ιδιαίτερα συγκινημένος τόνιζε απευθυνόμενος προς Θεσσαλονικείς πως «όταν πριν από 40 χρόνια ο Ιόλας σας παρέδωσε αυτή την προσφορά στη Θεσσαλονίκη, ήξερε πολύ καλά τι έκανε. Όχι, της Αθήνας δεν της άξιζε …



Ο ίδιος μου έλεγε πως «μόνο η Θεσσαλονίκη μ΄αγκάλιασε τόσο πολύ». Σήμερα ασπαζόμαστε το μεγαλείο του, και του ζητάμε δημόσια ένα πελώριο συγνώμη.



Η έκθεση θα είναι ανοιχτή ως τις 20 Ιανουαρίου 2019, στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (Εγνατία 154, Helexpo-ΔΕΘ).

Αποστολή- φωτογραφίες: Joe